Algemene inleiding

De geschiedenis van de popmuziek van 1960 tot 2026 is een van de meest fascinerende intellectuele, artistieke en menselijke avonturen die de moderne wereld heeft voortgebracht. In zesenzestig jaar — minder dan één mensenleven — heeft muziek meer transformaties ondergaan dan in de twee voorafgaande eeuwen samen. Ze veranderde van aard, van instrumenten, van distributiekanalen, van publiek en van ambities. Ze doorliep elke denkbare technologische revolutie, van de vinyl plaat tot de algoritmische streaming, via de cassette, de cd, mp3 en digitale downloads. Ze weerspiegelde elke grote politieke en maatschappelijke schok van het hedendaagse tijdperk, van de burgerrechtenbeweging tot #MeToo, van de Vietnamoorlog tot de Covid-19-pandemie.

Deze encyclopedische gids bestrijkt de volledige periode via zeven afzonderlijke decennia, elk het onderwerp van een diepgaand artikel dat bereikbaar is via de links verspreid door de tekst. Dit is verre van een simpele lijst van commerciële hits — het is de geschiedenis van vrouwen en mannen die durfden uit te vinden, te provoceren, te troosten, op te ruien, te verbinden — en die daarmee een onuitwisbaar spoor hebben nagelaten in het collectieve geheugen van de mensheid. Het is ook, in zijn kern, de geschiedenis van de democratisering van muzikale creatie: in 1960 vereiste het opnemen van een album een professionele studio en een contract bij een groot platenlabel; in 2026 volstaan de kamer van een tiener, een computer en een internetverbinding om miljoenen luisteraars te bereiken.

Popmuziek is ook de meest directe, meest universele en emotioneel krachtigste spiegel van zijn tijd. Geen andere kunstvorm verspreidt zich zo snel, overbrugt zo moeiteloos taal- en cultuurbarrières, of verankert zich zo diep in het emotionele geheugen van het individu. Een lied dat op je vijftiende werd gehoord, duikt zestig jaar later onveranderd op en is in staat om in één oogwenk de gevoelens, plaatsen en gezichten van een vervlogen tijdperk te doen herleven. Het is dit unieke en onherleidbare vermogen dat deze pagina’s trachten te documenteren, te contextualiseren en te vieren.

De jaren ’60: het grondleggende decennium

Geen decennium heeft zo diepe en zo duurzame fundamenten gelegd als de jaren ’60. Dit is het nulpunt van alles wat zou volgen: rock, pop, soul, politiek geëngageerde folk, psychedelica, de moderne chanson française — ze vinden alle in de sixties hun officiële geboorteakte of definitieve doorbraak.

De Britse invasie, gedragen door de Beatles en hun historische televisiedebuut in de Verenigde Staten op 9 februari 1964 in de Ed Sullivan Show, verdeelde de mondiale muziekkaarten opnieuw in enkele weken. Voor het eerst keerde de Amerikaanse rock-‘n-roll terug naar zijn geboorteland — met een Liverpools accent en een tienvoudig vergroot artistiek ambitieniveau. John Lennon, Paul McCartney, George Harrison en Ringo Starr veroverden niet alleen de hitlijsten: ze herdefinieerden waarnaar popmuziek kon streven, van She Loves You (1963) tot het conceptuele monument Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (1967).

Tegelijkertijd bracht het zwarte Amerika zijn puurste meesterwerken voort via de Motown van Berry Gordy in Detroit — Stevie Wonder, Marvin Gaye, de Supremes, de Temptations — en de zuidelijke soul van Stax Records met Otis Redding en Aretha Franklin, wier Respect (1967) het hymne van de burgerrechtenbeweging werd. Ondertussen transformeerde Bob Dylan het folklied in geëngageerde poëzie met literaire ambities die tot dan toe ongekend waren in de popmuziek, en opende daarmee een weg die generaties artiesten na hem zouden bewandelen.

In Frankrijk vertegenwoordigen de jaren ’60 een van de absolute hoogtijdagen van de chanson française. Jacques Brel verhief de Franse taal tot de toppen van tragedie en schoonheid met Ne me quitte pas, Amsterdam en Les Bourgeois. Serge Gainsbourg provoceerde en vond uit, Françoise Hardy betoverde de hele wereld met haar melancholie, Johnny Hallyday elektriseerde massa’s en France Gall won het Songfestival 1965 met de dubbelzinnige tekst van Gainsbourg. Deze generatie schiep een muzikaal erfgoed van zo’n rijkdom dat de hele wereld het blijft bewonderen.

Het decennium sloot af met het absolute symbool van een heel generatie: het Woodstock-festival (15–18 augustus 1969), waar 400.000 mensen samenkwamen op een boerderij in de staat New York voor een moment van muziek, vrede en collectieve utopie dat de geschiedenis nooit meer heeft kunnen reproduceren. Jimi Hendrix speelde The Star-Spangled Banner bij het aanbreken van de dag op de laatste dag — een van de krachtigste momenten in de gehele muziekgeschiedenis.

De jaren ’70: het tijdperk van creatieve diversiteit

Als erfgenamen van de jaren ’60 en hun gedeeltelijk teleurgestelde utopieën waren de jaren ’70 een tijdperk van wonderbaarlijke creatieve diversiteit. Rock fragmenteerde zich in een melkweg van subgenres: de hardrock en het opkomende heavy metal van Led Zeppelin, Black Sabbath en Deep Purple; de progressieve rock van Pink Floyd, Genesis en Yes; de glamrock van David Bowie als Ziggy Stardust en T. Rex; de vernietigende punk van de Sex Pistols en de Clash als reactie tegen alles wat eraan voorafging.

Disco veroverde de dansvloeren van de hele wereld, gedragen door de Bee Gees en de soundtrack van Saturday Night Fever (1977), Donna Summer en Gloria Gaynor (I Will Survive, 1978), het Casablanca-label en de spiegelwanden van de discotheken. Tegelijkertijd creëerde Stevie Wonder tussen 1972 en 1976 de meest buitengewone reeks albums die ooit door één artiest werd voltooid: Talking Book, Innervisions, Fulfillingness’ First Finale en Songs in the Key of Life.

ABBA veroverde letterlijk de planeet vanuit Zweden, Queen vond de stadionrock en het collectieve hymne uit met Bohemian Rhapsody (1975), en op Jamaica droeg Bob Marley reggae en de rastafari-filosofie naar een wereldpubliek dat er voor altijd door werd veranderd.

In Frankrijk zagen de jaren ’70 een nieuwe generatie opkomen: Michel Sardou, Francis Cabrel, Alain Souchon, Maxime Le Forestier en de groep Téléphone vestigden een Franse rock en auteurspopmuziek die artistieke ambitie met volksucces verzoende. Claude François en Cerrone brachten de Made-in-France-disco tot hoogten van vernuft en elegantie.

De jaren ’80: de elektronische en visuele revolutie

De jaren ’80 waren het decennium van een dubbele revolutie: eerst technologisch, toen de komst van de digitale synthesizer, de drummachine en de sampler de instrumenten van muziekproductie radicaal herconfigurerden; daarna visueel, toen de lancering van MTV op 1 augustus 1981 de videoclip verhief tot een zelfstandige kunstvorm en de look van een artiest veranderde in een wezenlijk onderdeel van zijn commerciële identiteit.

Michael Jackson regeerde over het decennium zoals geen artiest ooit over het mondiale muziektoneel had geregeerd. Zijn album Thriller (1982) is nog steeds het bestverkochte muziekalbum aller tijden; de gelijknamige videoclip, geregisseerd door John Landis met een budget van 500.000 dollar, herdefinieerde de standaarden van het format voor de drie volgende decennia. Madonna revolutioneerde de vrouwelijke pop, Prince smolt alle genres samen met een duizelingwekkende virtuositeit en Whitney Houston maakte vocale kracht tot de maatstaf van mainstream succes.

Het decennium zag ook de opkomst van hip-hop als mondiaal commercieel fenomeen, met Run-D.M.C., de Beastie Boys en Public Enemy. De new wave en synthpop — Depeche Mode, New Order, Duran Duran, Tears for Fears, a-ha — definieerden een koele, elektronische en melancholische esthetiek die de hedendaagse muziekproductie nog steeds beïnvloedt. En in Frankrijk legden Mylène Farmer, Indochine en Jeanne Mas een Franse pop van de nieuwe generatie neer van opmerkelijke ambitie en eigenheid.

Het concert Live Aid (13 juli 1985), tegelijkertijd gehouden in Londen en Philadelphia om de hongersnood in Ethiopië te bestrijden, bereikte drie miljard televisiekijkers wereldwijd en geldt als het grootste concert in de geschiedenis. Het optreden van Queen die avond wordt algemeen beschouwd als de beste live-performance ooit gefilmd.

De jaren ’90: grunge, hip-hop en globalisering

De jaren ’90 openden met een culturele explosie: de release van Nevermind van Nirvana (september 1991) en de single Smells Like Teen Spirit luidden het einde in van de hairmetal en de synthetische pop van de jaren ’80, en katapulteerden de grunge uit Seattle naar de wereldtop. Kurt Cobain werd, tegen zijn wil, het icoon van een hele generatie — totdat zijn tragische dood in april 1994, op 27-jarige leeftijd, de wereld in een collectieve rouw dompelde die ongekend was sinds de dood van Lennon.

Ondertussen trad hip-hop in wat specialisten unaniem haar gouden tijdperk noemen. De rivaliteit tussen The Notorious B.I.G. (Oostkust) en Tupac Shakur (Westkust) structureerde en tragiseerde het decennium. Nas bracht Illmatic (1994) uit, Lauryn Hill won in 1999 vijf Grammy Awards met The Miseducation of Lauryn Hill, en in Frankrijk brachten IAM, NTM en MC Solaar de Franstalige rap naar een nooit eerder gezien niveau van internationale erkenning.

De Britpop antwoordde de Amerikaanse grunge met de arrogantie en melodie van Oasis, de verfijning van Blur en de sociale ironie van Pulp. Elektronische muziek explodeerde door de Europese ravecultuur, gedragen door Daft Punk en de French Touch, Massive Attack en de Bristolse trip-hop, The Chemical Brothers en de Londense big beat. En aan het einde van het decennium ontketende Napster — gelanceerd in juni 1999 door een 19-jarige student — de revolutie van gratis muziekdeling die de muziekindustrie voor altijd zou veranderen.

De jaren 2000: het tijdperk van de opkomende digitalisering

De jaren 2000 stonden in het teken van crisis én creativiteit. Eerst de crisis: de terugval in de verkoop van fysieke dragers — versneld door illegale downloads en vervolgens door Apples iTunes Music Store (2003) — ondermijnde structureel een industrie die al sedert de uitvinding van de fonograaf geen zo diepgaande turbulenties had gekend. Dan de creativiteit: nooit tevoren hadden zo veel artiesten uit zo uiteenlopende contexten met zo veel vitaliteit naast elkaar bestaan in de wereldhitlijsten.

Eminem domineerde het decennium dankzij zijn technische virtuositeit en astronomische verkoopcijfers. Beyoncé vestigde zich als de nieuwe koningin van de mondiale pop, Amy Winehouse revolutioneerde de Britse soul met Back to Black (2006), en Kanye West heruitvond de hip-hopproductie met een trilogie van albums van uitzonderlijke artistieke ambitie. Coldplay, Arctic Monkeys en The Strokes hielden de vlam van de Britse en Amerikaanse alternatiefrock brandend met hernieuwd elan en frisheid.

Het decennium zag ook de wereldwijde explosie van reggaeton, met Daddy Yankee en zijn Gasolina (2004) als het eerste signaal van een dominantie van Spaanstalige muziek die met elk decennium zou groeien. YouTube, gelanceerd in 2005 en een jaar later overgenomen door Google, begon de kaarten van de mondiale muziekdistributie te herleggen, en voorspelde de streamingwereld die zich in de jaren 2010 zou vestigen.

De jaren 2010: de triomf van streaming

De jaren 2010 bezegelden de definitieve overwinning van streaming op alle andere vormen van muziekconsumptie. Spotify, in 2011 gelanceerd in de VS, vestigde zich als het mondiale referentieplatform met meer dan 230 miljoen gebruikers tegen het einde van het decennium. Muziek werd volledig toegankelijk, onmiddellijk, overal, voor de prijs van een bescheiden maandabonnement.

Adele verbrak alle verkooprecords met een ontwapende oprechtheid — 21 (2011) en 25 (2015) behoren tot de bestverkochte albums van de eeuw. Kendrick Lamar verhief hip-hop tot een nooit eerder geziene literaire waardigheid, bekroond met de Pulitzerprijs voor Muziek in 2018 voor het album DAMN. (2017) — een absoluut precedent voor een popmuziekartiest. Beyoncé herdefinieerde het album als totale politieke en artistieke daad met Lemonade (2016). En Stromae, uit België, vestigde het Frans als de taal van de mondiale pop.

Het decennium zag ook de wereldwijde explosie van K-pop met BTS en Blackpink, de vestiging van de Nigeriaanse Afrobeats met Wizkid en Burna Boy, en de definitieve overwinning van reggaeton met Despacito (2017) van Luis Fonsi en Daddy Yankee — het meest gestreamde nummer in de geschiedenis van YouTube. In Frankrijk werd Aya Nakamura de leidende Franstalige artieste ter wereld, bevestigde Orelsan zijn status als totaalkunstenaar en vond PNL een unieke, melancholische en poëtische trapvorm uit die nergens ter wereld haar weerga kent.

De jaren 2020: wereldwijde muziek en AI

De jaren 2020 openden met een wereldwijde tragedie: de COVID-19-pandemie sloot concertzalen, annuleerde tournees en beroofde miljoenen muzikanten van hun inkomen. Maar ze bevrijdde tegelijkertijd buitengewone creatieve energieën: Taylor Swift nam folklore (2020) en evermore (2020) op afstand op — twee meesterwerken van contemplatieve indiefolk die haar vermogen tot voortdurende vernieuwing bevestigden.

Het decennium kroonde Bad Bunny tot de meest gestreamde artiest ter wereld gedurende drie opeenvolgende jaren — terwijl hij bijna uitsluitend in het Spaans zingt, wat ongekend is in de geschiedenis van de wereldhitlijsten. Afrobeats voltooide zijn planetaire verovering met Burna Boy, Wizkid en Tems. En het beef tussen Kendrick Lamar en Drake (voorjaar 2024) bezorgde hip-hop een van zijn meest dramatische momenten sinds de Tupac-Biggie-rivaliteit van de jaren ’90.

De horizon van het einde van het decennium wordt bepaald door de intrede van generatieve kunstmatige intelligentie in de muzikale schepping. Tools als Suno en Udio stellen elke gebruiker in staat om in seconden een volledig nummer te genereren. Deze revolutie — de diepste sinds de uitvinding van het grammofoonplaat — roept fundamentele vragen op over de aard van kunst, de waarde van authenticiteit en de vergoeding van menselijke makers — vragen die het lopende decennium nog lang niet heeft beantwoord.

Grote overkoepelende thema’s

🎸 Van gitaar naar synthesizer, dan naar laptop

De instrumentale geschiedenis van de afgelopen zestig jaar volgt een fascinerende trajectorie: de elektrische gitaar regeerde over de jaren ’60 en ’70 als het totemistische instrument van rock en soul; de jaren ’80 zagen de digitale synthesizer — met name de Yamaha DX7 en de Roland TR-808 — de kaarten van de muziekproductie opnieuw verdelen; de jaren ’90 kroonden de sampler en de sequencer als de centrale instrumenten van hip-hop en elektronische muziek; de jaren 2000 en 2010 zagen de laptop en Digital Audio Workstations de productie zo democratiseren dat de slaapkamer van een tiener de omstandigheden van een professionele studio kon reproduceren. In 2024 begon AI zelfstandig te componeren — een revolutie waarvan de gevolgen nog volledig ongeschreven zijn.

🌍 Het einde van de Engelstalige dominantie

Een van de grote structurele veranderingen van deze zestig jaar is het geleidelijke terugwijken en vervolgens het einde van de exclusieve dominantie van Engelstalige muziek in de wereldhitlijsten. In 1960 had een niet-Engelstalig nummer vrijwel geen kans om buiten de nationale grenzen door te breken. In 2026 domineert Bad Bunny Spotify in het Spaans, BTS in het Koreaans, Burna Boy in Yoruba en pidgin, Aya Nakamura in het Frans — en allen bereiken een aanzienlijk wereldpubliek. Deze taalkundige en culturele pluraliteit is een van de positiefste en meest duurzame erfenissen van de streamingrevolutie.

🎤 De vrouwelijke stem als kracht van culturele transformatie

Van Aretha Franklin, die in 1967 respect opeiste, tot Beyoncé, die in 2016 het album in een feministisch manifest veranderde — via Janis Joplin, Madonna, Whitney Houston, Lauryn Hill, Adele en Taylor Swift — waren vrouwen de meest creatieve en innovatieve kracht in popmuziek gedurende de afgelopen zestig jaar. De #MeToo-beweging (2017) gaf dit erfgoed van emancipatie en kracht, dat het vrouwelijke lied al sinds zijn eerste groeven met zich meedroeg, een nieuwe politieke en collectieve resonantie. Lees onze artikelen over de jaren ’60, de jaren ’80 en de jaren 2010 om de omvang van deze vrouwelijke aanwezigheid doorheen de decennia te meten.

📺 Van transistorradio naar smartphone: een geschiedenis van luisterformaten

De manier waarop we muziek beluisteren is net zo sterk veranderd als de muziek zelf. De transistorradio van de jaren ’60 gaf muziek zijn eerste volkse draagbaarheid. Sony’s Walkman (1979) maakte haar nomadisch en intiem. De cd (1982) gaf haar nieuwe kwaliteit en duurzaamheid. De mp3 en digitale spelers van de jaren 2000 — en vervolgens Apples iPod — dematerialiseerden haar. De smartphone van de jaren 2010 maakte haar alomtegenwoordig en permanent. Streaming transformeerde haar in een oneindige stroom op aanvraag. Elk van deze revoluties veranderde radicaal de verhouding tussen luisteraar en muziek, tussen artiest en publiek, tussen werk en consumptie.

Frankrijk in de wereldmuziekgeschiedenis

Frankrijk bekleedt een bijzondere plaats in de wereldmuziekgeschiedenis van deze zes decennia. Weinig landen hebben in zo veel verschillende genres artiesten van een dergelijk internationaal kaliber voortgebracht. Deze aanwezigheid wordt in elk van onze gespecialiseerde artikelen gedetailleerd geanalyseerd, maar het is de moeite waard hier de grote chronologische lijnen te tekenen.

De jaren ’60 schonken Frankrijk Jacques Brel, Georges Brassens, Barbara, Serge Gainsbourg en de hele yéyé-generatie. De jaren ’70 zagen Michel Sardou, Francis Cabrel, Alain Souchon doorbreken en werd de Franse disco geboren met Claude François en Cerrone. De jaren ’80 kroonden Mylène Farmer, Indochine, Jeanne Mas en Daniel Balavoine. De jaren ’90 behoorden toe aan de Franse rap met IAM, NTM en MC Solaar, maar ook aan Céline Dion — van Québécoise origine maar universeel als Franstalig beschouwd — en de elektronische revolutie van Daft Punk.

In de jaren 2000 bracht Diam’s het bestverkochte Franse album van het decennium uit, vond Grand Corps Malade de volkse poëtische slam uit en werd David Guetta een van de beroemdste dj’s ter wereld. De jaren 2010 behoorden toe aan Stromae en zijn Papaoutai dat de wereld rondging, aan Orelsan en aan Aya Nakamura — wier nummer Djadja (2018) het meest gestreamde Franstalige nummer aller tijden werd. En in de jaren 2020 bezegelde de aanwezigheid van Aya Nakamura op het Olympische podium van de Spelen van Parijs 2024, voor drie miljard televisiekijkers, een krachtig symbool van een muzikaal divers, levendig en wereldgericht Frankrijk.

Wereldmuziek: van de marge naar het centrum

Een van de diepgaandste evoluties van deze zes decennia is de geleidelijke erkenning, en vervolgens de dominantie, van wereldmuziek in de mondiale hitlijsten. In de jaren ’60 vertegenwoordigde de Braziliaanse Bossa Nova — met João Gilberto, Astrud Gilberto en Garota de Ipanema — de eerste grote doorbraak van niet-Engelstalige muziek in de westerse hitlijsten. Congolese rumba, Jamaicaanse ska en de Indiase muziek van Ravi Shankar bereikten een beperkt maar gepassioneerd publiek.

In de jaren ’70 overschreed Bob Marleys reggae eindelijk de grenzen van Jamaica, gedragen door de boodschappen van de rastafari-filosofie. De jaren ’80 zagen de geboorte van de officiële term world music (1987) en de integratie van Youssou N’Dour, Salif Keita en de Gipsy Kings in de catalogi van de westerse majors. De jaren ’90 zagen de Algerijnse raï van Khaled, de Caribische zouk en de Latijns-Amerikaanse cumbia steeds grotere wereldpublieken veroveren.

Maar het was in de jaren 2000 en 2010 dat de revolutie zich werkelijk voltrok: reggaeton werd een mondiaal genre met Daddy Yankee, Koreaanse K-pop veroverde elk continent met BTS en Blackpink, Nigeriaanse Afrobeats bereikte de top van de hitlijsten met Wizkid, Burna Boy en Davido. En in de jaren 2020 toonden Bad Bunny, Karol G en Rosalía aan dat Spaans nu op gelijke voet staat met Engels — zo niet meer — als de taal van de mondiale pop.

De videoclip: een kunstvorm van de 20e en 21e eeuw

De geschiedenis van de muzikale videoclip is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van de audiovisuele massamediatechnologieën. In de jaren ’60 bestond het format nog niet: de Beatles vonden de promotional film uit met hun korte films voor Strawberry Fields Forever en Penny Lane (1967) — de directe voorlopers van de moderne videoclip. Gefilmde concerten — Woodstock (1969), D.A. Pennebakers documentaire over Dylan — vormen het kostbaarste audiovisuele archief van de periode.

In de jaren ’70 creëerden Queen met Bohemian Rhapsody (1975) de eerste cinematografische clip met grote televisie-impact, uitgezonden op Top of the Pops in plaats van een live-optreden. Vervolgens, op 1 augustus 1981, begon MTV zijn uitzendingen met Video Killed the Radio Star van de Buggles: een totale revolutie begon.

In de jaren ’80 werd de videoclip een grote kunstvorm: Michael Jacksons Thriller (14 minuten, regie John Landis, budget 500.000 dollar) stelde de standaarden van het genre opnieuw in voor een hele generatie. De jaren ’90 waren het gouden tijdperk van de videoclip als kunstvorm, met regisseurs als Spike Jonze, Michel Gondry, Mark Romanek en Hype Williams die werken van absolute vindingrijkheid signeerden. De jaren 2000 zagen YouTube YouTube MTV geleidelijk verdringen als primaire distributieruimte. En in de jaren 2010 en 2020 heruitvond de videoclip zich — tussen de korte TikTok-formats, Beyoncés ambitieuze visuele films en concert-evenementen gefilmd met de beste cinematografische middelen.

Balans: zestig jaar popmuziek

Aan het einde van deze encyclopedische reis door zeven decennia mondiale muzikale schepping dringen zich enkele zekerheden op. De eerste is dat popmuziek van 1960 tot 2026 de meest universele, meest democratische en politiek krachtigste kunstvorm was die de mensheid heeft voortgebracht. Geen andere expressievorm heeft zo veel mensen, zo onderling verschillend, zo gelijktijdig geraakt.

De tweede zekerheid is dat elk decennium werken heeft voortgebracht waarvan de artistieke waarde de tand des tijds volmaakt doorstaat. Sgt. Pepper’s van de Beatles, Songs in the Key of Life van Stevie Wonder, Thriller van Michael Jackson, Nevermind van Nirvana, The Miseducation of Lauryn Hill, Random Access Memories van Daft Punk, To Pimp a Butterfly van Kendrick Lamar, Un Verano Sin Ti van Bad Bunny — allemaal mijlpalen die van een ononderbroken creatieve vitaliteit getuigen, van generatie op generatie.

De derde en laatste zekerheid is dat de geschiedenis doorgaat. De muziek van de jaren 2020 is niet het einde van een cyclus maar het begin van een nieuwe revolutie, waarvan we nauwelijks de eerste signalen kunnen onderscheiden. Kunstmatige intelligentie, immersieve realiteit, algoritmisch gegenereerde muziek, holografische concerten — mogelijkheden die een muzikaal landschap van het jaar 2030 schetsen dat nog grotendeels onvoorspelbaar is, maar zeker even rijk en even ontroerend als de zestig jaar die eraan voorafgaan.

Om elk decennium verder te verdiepen, raadpleeg onze gedetailleerde artikelen: jaren ’60, jaren ’70, jaren ’80, jaren ’90, jaren 2000, jaren 2010 en jaren 2020.